Trâu Con đang suy nghĩ
Nâng cao · Tiếng Việt xếp hình thế nào?

Ngữ pháp tiếng Việt

Từ tiếng, từ, cụm từ đến câu và lời nói hằng ngày

Chào các bạn! Mình là Trâu Con.

Vietnamese Grammar is an advanced corner for children who can already read short sentences. In 37 short lessons, learners discover how Vietnamese builds words, phrases and sentences – through word order and small helper words, not by changing word endings – and how to speak clearly and politely to different people. Every lesson has 4 steps: Warm-up, Discover, Practise and Apply.

Các bạn có biết vì sao “Bà gọi cháu” và “Cháu gọi bà” chỉ đổi chỗ hai tiếng mà nghĩa khác hẳn không? Ở góc Ngữ pháp, mình cùng các bạn tìm hiểu cách tiếng Việt ghép tiếng thành từ, từ thành cụm từ, cụm từ thành câu, và cách nói sao cho người nghe hiểu đúng ý mình nhé!

  • 37bài học
  • 3phần
  • 8chủ đề
  • 4bước, 4 sao mỗi bài
Mục tiêu học tập

Góc học này dành cho ai?

Dành cho các bạn đã đọc được câu ngắn bằng tiếng Việt và muốn nói, viết chắc tay hơn. Bạn nào mới bắt đầu thì học Tiếng Việt cơ bản (Bài 1–80) trước nhé.

Góc học giúp các bạn

  • Hiểu tiếng Việt “xếp hình” thế nào: tiếng → từ → cụm từ → câu. Từ tiếng Việt không đổi hình dạng (“một quyển sách”, “hai quyển sách”); ý nghĩa ngữ pháp nằm ở trật tự từ, ở những từ nhỏ đi kèm như đang, sẽ, các, những và ở ngữ điệu.
  • Nói và viết câu đúng, rõ, đủ ý; biết nối các ý bằng và, nhưng, vì, nếu…
  • Nói năng hợp với người nghe: xưng hô đúng với ông bà, cha mẹ, thầy cô, bạn bè; nói lễ phép, nhờ vả lịch sự.
  • Hiểu đúng ý người khác trong hội thoại: điều được nói ra, điều được ngầm gửi gắm, và biết hỏi lại khi chưa chắc.
  • Gọi tên các khái niệm ngữ pháp cơ bản bằng tiếng Việt (danh từ, động từ, chủ ngữ, vị ngữ, câu ghép…) để học tiếp ở các lớp cao hơn.
Học xong, các bạn có thể

Tập 1

Từ và từ loại · Bài 1–16

  • Giải thích vì sao đổi trật tự từ thì đổi nghĩa (“Bà gọi cháu” – “Cháu gọi bà”).
  • Phân biệt tiếng, từ, cụm từ, câu; nhận ra từ đơn, từ ghép, từ láy, từ vay mượn.
  • Dùng từ láy để tả sinh động: mưa rơi tí tách, đèn lung linh.
  • Nhận ra danh từ, động từ, tính từ, số từ, đại từ; dùng đúng từ chỉ đơn vị: ba quyển vở, hai con mèo.
  • Dùng đang, sẽ, chưa để nói về thời gian, rất, hơi để nói mức độ.
  • Nối ý bằng và, nhưng, hoặc, vì, nếu, tuy; dùng ạ, nhé để nói lễ phép, thân mật.

Tập 2

Cụm từ và câu · Bài 17–34

  • Mở rộng một từ thành cụm từ để nói rõ hơn: đọc → đang đọc truyện cho em; lạnh → lạnh hơn hôm qua.
  • Tìm chủ ngữ, vị ngữ; thêm phần chỉ thời gian, nơi chốn vào câu.
  • Hiểu và dùng đúng lúc câu bị động, câu rút gọn, câu đặc biệt.
  • Viết câu ghép với nếu … thì …, vì … nên …, giữ đúng quan hệ giữa các vế.
  • Biết khi nào dùng câu kể, câu hỏi, lời đề nghị, câu cảm thán; phân biệt không và chưa.

Phần bổ sung

Hiểu ý trong hội thoại · Bài 35–37

  • Nghe ra điều câu nói cho biết chắc chắn và điều còn để ngỏ.
  • Đoán ý người nói qua tình huống (“Ở đây lạnh quá!”) và hỏi lại khi chưa chắc.
  • Giữ nguyên điều muốn nói nhưng đổi cách xưng hô, cách nhờ cho hợp với bạn bè, thầy cô, ông bà.

Cuối Tập 2 (Bài 34), các bạn tự soạn được một cuộc gọi 5–6 lượt lời với ông bà, có câu kể, câu hỏi, câu ghép và câu phủ định.

Tổng quan nội dung

37 bài, chia thành 3 phần và 8 chủ đề

Mỗi bài học có 4 bước

  1. Khởi độngMột câu hỏi vui và bức tranh để bắt đầu nghĩ
  2. Khám phá4 thẻ ví dụ, mỗi thẻ một điều mới
  3. Luyện tập3 câu hỏi: tự trả lời rồi đối chiếu gợi ý
  4. Vận dụngNói hoặc viết về chính cuộc sống của em
  5. Nhận saoXong mỗi bước được 1 sao, đủ 4 sao là xong bài

Ví dụ trong bài gần gũi với các bạn nhỏ người Việt ở nước ngoài: gọi video với ông bà, tuyết rơi ngoài cửa sổ, mâm cơm gia đình, đêm Trung thu…

Hướng dẫn cho cha mẹ & thầy cô

Mỗi buổi học

  1. Mỗi lần một bài, khoảng 25–35 phút. Bé mệt thì chia hai lần: Khởi động và Khám phá hôm trước, Luyện tập và Vận dụng hôm sau.
  2. Hai bài một tuần là vừa: xong Tập 1 trong khoảng 2 tháng, cả góc học trong khoảng 4–5 tháng.
  3. Học theo thứ tự bài: bài sau dùng lại điều bài trước đã học.
  4. Đi đủ 4 bước, đừng bỏ Vận dụng: đây là lúc bé dùng điều vừa học để nói về chuyện của mình.

Đồng hành cùng bé

  • Nói trước, viết sau. Bé nghe nói giỏi hơn đọc viết thì cho bé trả lời miệng trước, rồi mới gõ hoặc viết.
  • Đáp án chỉ là gợi ý. Với câu hỏi mở, bé nói cách khác mà đúng ý thì vẫn đúng. Hãy hỏi bé: “Vì sao con chọn cách nói này?”
  • Không bắt bé học thuộc định nghĩa. Tên gọi như “danh từ”, “chủ ngữ” giúp gọi tên; quan trọng hơn là bé dùng đúng trong câu.
  • Đưa bài học vào đời sống: nhắn tin, gọi video với ông bà, kể chuyện ở trường, ở nhà.
  • Xưng hô theo cách của nhà mình: có nhà cháu xưng “cháu”, có nhà xưng “con” với ông bà. Cha mẹ nhắc bé cách gọi quen thuộc trong gia đình.

Với thầy cô

  • Bài giảng gốc soạn cho lớp trực tuyến 35–45 phút: Khởi động 5 phút, 4 thẻ Khám phá (4–5 phút mỗi thẻ), Luyện tập 7 phút, chữa bài 4 phút, Vận dụng 5–8 phút.
  • Mỗi bước có nút “Gợi ý cho cha mẹ & thầy cô”: cách dẫn dắt, câu hỏi gợi mở và nội dung mở rộng.
  • Có thể chiếu trang bài khi dạy, cho học sinh trả lời miệng hoặc trong ô chat; phần Vận dụng giao về nhà.

Sao và dữ liệu

  • Mỗi bài có 4 sao: xong Khởi động, xem hết 4 thẻ Khám phá, tự chấm đủ 3 câu Luyện tập, làm xong Vận dụng.
  • Sao lưu trên máy đang học. Chữ bé viết trong ô trả lời không được lưu và không gửi đi đâu.
  • Bé học lại một bài bất cứ lúc nào; sao đã có vẫn giữ nguyên.

Bé chưa đọc thông câu ngắn? Hãy cho bé học Tiếng Việt cơ bản trước, rồi quay lại góc Ngữ pháp.

Danh sách bài học

Tài liệu tham khảo. Bài học soạn theo hệ thống của các giáo trình: Diệp Quang Ban (chủ biên), Hoàng Văn Thung, Ngữ pháp tiếng Việt, Tập 1, NXB Giáo dục Việt Nam, 2016; Diệp Quang Ban, Ngữ pháp tiếng Việt, Tập 2, NXB Giáo dục, 1996; Diệp Quang Ban, Ngữ pháp Việt Nam, NXB Giáo dục Việt Nam, 2009. Ví dụ, bài tập và tranh minh hoạ được biên soạn riêng cho lớp học.